Onderkoeling

Een van de mogelijke gevaren van het beoefenen van de duiksport is onderkoeling. Dit heeft te maken met het feit dat duiken vaak gebeurt in water dat een lagere temperatuur heeft dan 30ºC. Daarnaast speelt een rol dat water een veel betere geleider van warmte is dan lucht, waardoor afkoeling in het water vele malen sneller gebeurt dan op het land. In het water wapenen we ons hier meestal tegen door middel van een duikpak. Hierdoor kunnen we de afkoeling van ons lichaam uitstellen. Wat vaak onderschat wordt is de afkoeling die plaats vindt na de duik. Je komt immers nat uit het water (vaak is je lichaamstemperatuur dan al lager). Het vocht op je huid verdampt. Verdamping onttrekt echter warmte aan je lichaam, waardoor je nog sterker afkoelt. Als het windstil is zal er minder vocht verdampen, dan als het hard waait. Je merkt dit door de zogenaamde gevoelstemperatuur (of ook wel: de windchill factor). Hoe harder het waait, hoe sneller je lichaam af zal koelen. Als je bedenkt dat er langs de Nederlandse kust meestal een windkracht 4 tot 5 staat, dan kan je in de tabel lezen dat de gevoelstemperatuur (bij een luchttemperatuur van 5ºC) al -8ºC is. Als je dan lang nat in de wind blijft staan is onderkoeling een reëel gevaar.

Tabel windchillfactor

Voorkomen van Onderkoeling

Onderkoeling kan je voorkomen door je goed te kleden. Dat wil zeggen tijdens het duiken een goed passend duikpak. Een te klein pak knelt de bloedsomloop af waardoor sommige delen van je lichaam slecht doorbloed raken en sterk af kunnen koelen, een te groot pak laat teveel water door het pak circuleren, waardoor je alsnog afkoelt. Giet geen warm water in je pak: hierdoor verwijden de bloedvaten in de huid, waardoor er meer lichaamswarmte verloren kan gaat. Drink geen alcohol: ook hierdoor verwijden de bloedvaten zich, waardoor de doorbloeding van de huid toeneemt, met afkoeling als gevolg. Zorg dat je voldoende gegeten hebt: opwarming van je lichaam kost veel energie. Je zal merken dat je het sneller koud krijgt als je te weinig gegeten hebt. Als je merkt dat je het tijdens het duiken koud krijgt en begint te rillen: direct de duik beeindigen. Rillen is namelijk het teken dat je lichaamstemperatuur gedaald is. Houdt het rillen na verloop van tijd op en werken je spieren wat minder goed en ben je verward? Dan kan er sprake zijn van ernstige onderkoeling. Dit is een levensbedreigende situatie!
Na de duik: ga uit de wind staan als je je omkleedt. Droog je zo snel mogelijk af. Zet een muts op. Drink warme zoete dranken, maar geen alcohol of koffie.

Behandeling van een onderkoeld slachtoffer

Haal het slachtoffer horizontaal uit het water.

Manipuleer het slachtoffer zo min mogelijk

Bij matige tot ernstige onderkoeling: bel altijd de hulpdiensten, het slachtoffer is in levensgevaar!

Zet het slachtoffer in een verwarmde ruimte, maar zet hem niet bij een warme kachel

Verwijder natte kleding en sla droge dekens om het slachtoffer

Wrijf niet over de huid van het slachtoffer

Geef eventueel warme zoete dranken, geef geen alcohol

Zet het slachtoffer niet in een warm bad

Houdt het slachtoffer in de gaten: als het koude bloed in de huid door het lichaam begint te stromen kan de kerntemperatuur van het lichaam sterk dalen, met gevaar voor hartstilstand als gevolg (de zogenaamde afterdrop)

Indien nodig: reanimeer